1 marca 2025 r. weszły w życie ciekawe zmiany w przepisach procedury karnej – doręczenia elektroniczne. Nowości dotyczą doręczeń i składania pism przez obrońców i pełnomocników. Zmiany mają jeden główny cel – cyfryzację komunikacji z sądem.
Dla mnie oznacza to jedno: portal informacyjny sądów staje się realną platformą do komunikacji z Sądem, również w sprawach karnych.
Portal informacyjny – teraz także do składania pism
Największą zmianą jest dodanie do kodeksu nowego przepisu – art. 116a k.p.k. Zgodnie z nim pisma procesowe można wnosić przez umieszczenie ich treści w portalu informacyjnym sądów powszechnych. System będzie teraz generował elektroniczne potwierdzenia wniesienia pisma.
To spora zmiana jakościowa – dotychczas portal był raczej narzędziem informacyjnym, a nie kanałem komunikacji procesowej.
Kiedy pismo uważa się za złożone?
Nowy art. 124a k.p.k. rozstrzyga jedną z kluczowych kwestii praktycznych. Jeżeli pismo zostanie wniesione przez portal informacyjny, momentem jego złożenia będzie chwila wskazana w elektronicznym potwierdzeniu wniesienia pisma. Jak każdy praktyk spodziewam się licznych problemów technicznych – wynikających również z własnych ograniczeń informatycznych. Uzyskania elektronicznego potwierdzenia powinno jednak minimalizować ryzyko nieprzyjemnych wpadek.
Dla obrońców oznacza to większą pewność przy dochowaniu terminów procesowych – szczególnie tych krótkich
Elektroniczne podpisy – bez tego pismo nie przejdzie
Nowelizacja wprowadziła również wymogi formalne dla pism składanych elektronicznie.
Zgodnie z art. 119 § 3 k.p.k. pismo wniesione przez portal musi być opatrzone:
- kwalifikowanym podpisem elektronicznym, albo
- podpisem zaufanym, albo
- podpisem osobistym.
Dodatkowo ustawodawca doprecyzował wymogi formalne pisma – obrońca lub pełnomocnik musi wskazać numer wpisu na listę adwokatów lub radców prawnych (art. 119 § 1 pkt 2a k.p.k.).
Co z załącznikami?
Nowy art. 119a k.p.k. reguluje kwestię dokumentów dołączanych do pisma. Jeżeli będę składać przez portal załącznik to moim obowiązkiem będzie podpisać go:
- podpisem kwalifikowanym,
- podpisem zaufanym,
- podpisem osobistym.
Jednocześnie ustawodawca pozostawił sądowi możliwość zażądania oryginału dokumentu przed rozprawą.
Doręczenia dla obrońców – portal zamiast listonosza
Bardzo istotna zmiana dotyczy także doręczeń.
Nowe brzmienie art. 133a k.p.k. wprowadza zasadę, że sąd może doręczać pisma:
- prokuratorowi,
- obrońcy,
- pełnomocnikowi będącemu adwokatem lub radcą prawnym
przez umieszczenie ich w portalu informacyjnym.
Doręczenie uznaje się za dokonane w chwili wskazanej w elektronicznym potwierdzeniu doręczenia.
Jeżeli takiego potwierdzenia nie ma – doręczenie następuje po 14 dniach od umieszczenia pisma w portalu. To w praktyce odpowiednik znanego z innych procedur „doręczenia zastępczego”.
Doręczenie elektroniczne – nawet bez konta w portalu
Nowości mogą oznaczać duże problemy dla tych obrońców, którzy bronią się przed nowymi technologiami. Nowelizacja przewiduje, że jeżeli profesjonalny uczestnik postępowania nie ma konta w portalu informacyjnym to pismo umieszczone dla niego i tak będzie uważane za doręczone po upływie 14 dni od jego umieszczenia w portalu.
Wniosek jest prosty – konto w portalu staje się w praktyce koniecznością.
Portal także dla środków odwoławczych
Zmiany obejmują również etap odwoławczy.
Na podstawie nowych przepisów:
- wniosek o uzasadnienie wyroku można złożyć przez portal (art. 422 § 1b k.p.k.),
- apelację lub odpowiedź na apelację również można złożyć w ten sposób (art. 428 § 3 k.p.k.).
Cyfryzacja procedury karnej nabiera tempa
Zmiany obowiązujące od 1 marca 2025 r. wprowadzają do procedury karnej nowe rozwiązania, które przenoszą dużą część procedury karnej do systemów elektronicznych.
Portal informacyjny – dotychczas w procedurze karnej traktowany przez wielu prawników jedynie jako wygodny podgląd akt – teraz staje się pełnoprawnym kanałem komunikacji procesowej z sądem.
