Otrzymanie aktu oskarżenia to moment, w którym należy zdecydować czy wnosić odpowiedź na akt oskarżenia. Odpowiedź wcale nie jest oczywista, bo taktyka obrończa niekiedy nakazuje wstrzymać się z pewnymi wnioskami do późniejszego etapu postępowania.
Z doświadczenia wiem, że odpowiedź na akt oskarżenia jest jednym z najbardziej niedocenianych pism w postępowaniu karnym. Tymczasem dobrze przygotowana może wpłynąć na dalszy przebieg sprawy, a w niektórych przypadkach nawet doprowadzić do jej zakończenia jeszcze przed pierwszą rozprawą.
Czym jest odpowiedź na akt oskarżenia?
Odpowiedź na akt oskarżenia to pismo procesowe składane przez oskarżonego lub jego obrońcę po doręczeniu odpisu aktu oskarżenia przez sąd.
Możliwość jej wniesienia wynika z art. 338 § 2 Kodeksu postępowania karnego. Termin na wniesienie odpowiedzi na kat oskarżenia to 7 dni od doręczenia aktu oskarżenia.
Nie jest to środek odwoławczy ani formalna polemika z prokuratorem. Jest to natomiast pierwsza okazja do przedstawienia sądowi własnej wersji wydarzeń oraz wskazania, jakie decyzje powinny zostać podjęte jeszcze przed rozpoczęciem rozprawy.
Czy złożenie odpowiedzi na akt oskarżenia jest obowiązkowe?
Nie.
Przepisy nie nakładają na oskarżonego obowiązku złożenia odpowiedzi na akt oskarżenia. Brak takiego pisma nie wywołuje żadnych negatywnych skutków procesowych.
W praktyce odpowiedź na akt oskarżenia pozwala uporządkować stanowisko obrony, zwrócić uwagę sądu na najważniejsze problemy sprawy i zgłosić wnioski, które mogą mieć wpływ na dalszy tok postępowania.
Co można napisać w odpowiedzi na akt oskarżenia?
Zakres odpowiedzi zależy od konkretnej sprawy. Nie istnieje jeden uniwersalny wzór.
Najczęściej w odpowiedzi na akt oskarżenia wskazuje się:
- czy oskarżony przyznaje się do popełnienia zarzucanego czynu,
- czy kwestionuje zarzuty w całości lub w części,
- jakie okoliczności faktyczne są sporne,
- jakie dowody zostały przez prokuratora błędnie ocenione,
- jakie dowody zostały pominięte.
Nie zawsze jednak warto szczegółowo ujawniać całą strategię procesową. Często korzystniejsze jest ograniczenie się do najważniejszych kwestii i pozostawienie szczegółowej argumentacji na etap rozprawy.
Wniosek o skierowanie sprawy na posiedzenie
Jednym z najważniejszych elementów odpowiedzi na akt oskarżenia może być wniosek o skierowanie sprawy na posiedzenie.
Sąd może bowiem jeszcze przed rozpoczęciem rozprawy rozważyć, czy np.zachodzą podstawy do umorzenia postępowania.
Taka sytuacja może mieć miejsce między innymi wtedy, gdy:
- czyn nie wyczerpuje znamion przestępstwa,
- społeczna szkodliwość czynu jest znikoma,
- istnieją inne przesłanki wyłączające prowadzenie postępowania karnego.
W praktyce dobrze uzasadniony wniosek może pozwolić uniknąć wielomiesięcznego procesu.
Wniosek o zwrot sprawy prokuratorowi?
Jeżeli postępowanie przygotowawcze zostało przeprowadzone nierzetelnie albo prokurator skierował akt oskarżenia pomimo istotnych braków dowodowych, obrona może domagać się zwrotu sprawy do prokuratora w celu uzupełnienia śledztwa lub dochodzenia.
Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy:
- nie przeprowadzono koniecznych opinii biegłych,
- nie przesłuchano istotnych świadków,
- pominięto ważne wnioski dowodowe,
- materiał dowodowy jest niekompletny.
Nie każda wada postępowania uzasadnia zwrot sprawy, ale w odpowiednich przypadkach warto taki wniosek rozważyć.
Wnioski dowodowe – nie warto z nimi zwlekać
Odpowiedź na akt oskarżenia jest najlepszym momentem na zgłoszenie własnych dowodów. Niekiedy Sąd prowadzący sprawę może wezwać, do sformułowania wniosków dowodowych i wówczas warto zadośćuczynić temu wezwaniu. W przeciwnym razie narażamy się na to, że Sąd na późniejszym etapie oddali nasz wniosek dowodowy.
Im wcześniej sąd pozna stanowisko obrony, tym łatwiej zaplanować przebieg procesu.
Mediacja – czasami warto zakończyć spór inaczej
Nie każda sprawa karna musi zakończyć się wyrokiem.
Jeżeli charakter sprawy na to pozwala, odpowiedź na akt oskarżenia jest dobrym momentem na złożenie wniosku o skierowanie stron do mediacji.
Zawarcie ugody z pokrzywdzonym może mieć istotny wpływ na sposób zakończenia postępowania, a niekiedy pozwala uniknąć skazania.
Są również wnioski, których nie warto odkładać
Choć odpowiedź na akt oskarżenia nie jest obowiązkowa, są kwestie, które najlepiej podnieść właśnie na tym etapie postępowania.
Dotyczy to w szczególności:
- wniosku o ustanowienie obrońcy z urzędu,
- wniosku o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy (art. 338a k.p.k.),
- wniosku o warunkowe umorzenie postępowania, jeżeli zachodzą ku temu podstawy.
Zgłoszenie takich wniosków już na początku postępowania pozwala sądowi odpowiednio zaplanować dalszy tok sprawy i uniknąć niepotrzebnych opóźnień.
Czy warto pisać odpowiedź samodzielnie?
To zależy od sprawy.
Jeżeli akt oskarżenia dotyczy prostego wykroczenia lub nieskomplikowanego przestępstwa, przygotowanie krótkiego stanowiska może nie sprawiać większych trudności.
W sprawach o przestępstwa zagrożone surowszą karą odpowiedź na akt oskarżenia często staje się jednak pierwszym elementem strategii procesowej. Nie chodzi wyłącznie o przedstawienie własnej wersji wydarzeń, ale przede wszystkim o ocenę materiału dowodowego, wskazanie błędów postępowania przygotowawczego oraz podjęcie decyzji, które wnioski warto zgłosić już na początku procesu.
Źle przemyślane pismo może niepotrzebnie ograniczyć późniejszą linię obrony lub ujawnić argumenty, które lepiej wykorzystać na dalszym etapie postępowania.
Jeżeli otrzymałeś akt oskarżenia i zastanawiasz się, czy warto składać odpowiedź oraz jakie wnioski powinny się w niej znaleźć, skontaktuj się z Kancelarią POKRZYWKA BENSALEM KNECHT BERGEL ADWOKACI. Jako obrońcy w sprawach karnych reprezentujemy klientów przed sądami w Krakowie i na terenie całej Polski, pomagając już od pierwszego etapu postępowania sądowego.
